حاج ملا هادي السبزواري

196

شرح مثنوى

طاغى شود : اشارتست به كريمه « إِنَّ اَلإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآه اِسْتَغْنى » 96 : 6 - 7 ( 1 ) ( ( 4202 ) ) پيل چون در خواب بيند هند را * پيلبان را نشنود آرد غنا ن 591 4 - ك 204 31 پيلبان را نشنود : يعنى زجر او را نشنود از باب حذف مضافست . ( ( 4204 ) ) چون بنوشيدم جهاز آذرى * پس پذيرا گشتم و اندر خورى ن 591 7 - ك 204 33 جهاز آذرى : يعنى اسباب آتشين عروسى . ( ( 4205 ) ) مدتى جوشيده‌ام اندر زمن * مدتى ديگر درون ديگ تن ن 591 8 - ك 204 34 مدتى جوشيده‌ام : در عالم گياه و عالم حيوان كه آن دو غذاى انسانند . ديگ تن : اوعيهء غذا و اوعيهء منى و اوعيهء رحم از تن آدمى . ( ( 4206 ) ) زين دو جوشش قوّت حسها شدم * روح گشتم پس ترا اُستا شدم ن 591 9 - ك 204 34 قوّت حسها شدم : يعنى حسها و حركتها را بر وفق اقتضاى عقل عملى به كار وامى دارم نه مثل قواى حيوانات عجم كه كارهاشان چون كار انسان شايستگى ندارد . ( ( 4207 ) ) در جمادى گفتمى ز ان مىروى * تا شوى علم و صفات معنوى ن 591 10 - ك 204 35 ز ان مىروى : از جمادى مىگذرى و در بعض نسخ مىدوى . علم : يعنى ادراك جزئيات . ( ( 4209 ) ) از خدا مىخواه تا زين نكته‌ها * در نلغزىّ و رسى در متنها ن 591 12 - ك 204 36 زين نكته‌ها : به ادراكات جزئيات واقف نشوى كه اول مرغوبات نفس مدركات جزئيه است و اينها را وسيلهء نيل كليات كنى . ( ( 4211 ) ) مر رسن را نيست جرمى اى عنود * چون ترا سوداى سربالا نبود ن 591 14 - ك 204 37 نيست جرمى : چه به رسن چنان كه توانى پايين روى توانى بالا روى همچنين صور جزئيه را

--> ( 1 ) قرآن كريم سورهء علق آيهء 7 . .